Inleiding: Nederlands Sjamanisme

Het sjamanisme draait om balans en het herstel van de balans. Het sjamanisme is in Nederland in opkomst en dit is niet voor niets. Een ecologische crisis, gezondheidscrisis, voedselcrisis en nog veel meer. We staan als mensheid voor nogal een grote opgave: hoe gaan we meer in harmonie met de natuur leven en minder vanuit een egocentrisch oogpunt met de wereld en met elkaar om? Zoals je hebt kunnen lezen is sjamanisme de praktische uitvoering van een animistische levenshouding: de wereld is bezield en we leven samen met veel meer zielen dan alleen mensen. Onze buren zijn de bomen, de vogels, de mieren en ook onze auto en huis bezitten een bepaalde mate van bewustzijn. Dat komt misschien raar op je over maar als je er niet voor openstond had je dit boek ook niet gekocht/in handen. Laat me je dus wat meer vertellen over sjamanisme en hoe je dit kunt zien door een Nederlandse bril. Ik heb mijn sjamanisme geleerd van mijn leraar: Morsuk Kam [Günther Kreuzer"]. Hij is opgeleid door Karagai Kam, sjamaan Karagai, in de erftraditie Spirit of Wolf.

Morsuk Kam

Wat is traditioneel sjamanisme en wat is Spirit of Wolf?

Spirit of Wolf is een gemeenschap van mensen die werken in het sjamanisme binnen de traditie van Spirit of Wolf (www.spiritofwolf.net) -deze heeft een oorsprong in Siberië maar werkt lokaal: dus met inheemse natuur en voorouders. De zegening en traditionele lijn komt echter uit Chakassië. Dat lijkt ver weg maar onze voorouders – de mensen van de grafheuvels - hebben nauwe verwantschap met deze verre Chakassiërs en met de Europeanen. Het traditioneel sjamanisme biedt een schat aan eeuwenoude, beproefde sjamanistische kennis die een prachtige en gewortelde bedding kan bieden voor inheems sjamanisme: Nederlands Sjamanisme.

Als we namelijk alleen afgaan op wat we weten wat men hier deed, krijgen we een vorm van spiritualiteit die erg hoofdelijk is: gebaseerd op teksten en academische bronnen. Dat is helemaal niet verkeerd natuurlijk, ik moedig grondig onderzoek zeker aan! Maar...Het geeft ons geen inzicht in hoe het was. Hoe het voelde. Wat het is om binnen een traditie te werken die al eeuwenoud is. Zo voel je namelijk de wortels, zo ook bij mij... Ik werkte eerst in het kern-sjamanisme. Wat helemaal niet verkeerd is hoor. Maar ik miste er wortels in. Ik miste er de echte feeling van het doorleefde, het geïntegreerde animisme. Dat kun je echt alleen vinden bij de inheemse bevolkingen van de wereld. Bij hen in de leer gaan, met hen samenleven, dát leert je pas echt hoe het is om animistisch te leven - als je binnen hun tradities gaat werken voel je de wortels, voel je het Oud. Dat OUD sijpelt natuurlijk ook naar binnen via de scheurtjes en splintertjes informatie die we in ons eigen landje kunnen vinden. Informatie over Heilige Bronnen, over Heilige Heuvels, over boomheiligdommen, voddenpoppen, over runen en over grafheuvels... Het trekt ons aan... En logisch ook, de voorouders roepen ons!

Het belang van lokaal sjamanistisch werk Lokaal werken wil zeggen dat je met de elementen, de krachten, de geesten van jouw lokale omgeving werkt. Het betekent dat je een verbinding aan gaat met de grond waarop je woont. Het betekent dat je de lokale landgeesten, voorouders en natuurgeesten eert. Lokaal werken is belangrijk omdat het aansluit op de kern van het sjamanisme; animistisch leven. Alles om ons heen is bezield en willen we in harmonie mee leren samenleven. Daarvoor moeten we luisteren naar wat onze omgeving wil, niet alleen naar wat wijzelf willen. Wanneer we uit onze deur stappen komen we in het domein van een ander. Lokaal werken betekent dat je animisme leeft in jouw directe omgeving en niet alleen maar in het weekend of met verre oorden contact maakt. - biedt gronding/ worteling

- laat je verbinden met de grond waarop je woont

- doet je een relatie aangaan met de omringende natuur

- doet je een verbinding aangaan met de voorouders van het land waarop je woont [en misschien dus ook je eigen voorouders zijn] en je hen eert die dit alles hebben opgebouwt waar jij nu gebruik van mag maken; het cultiveert dankbaarheid

- schept verbinding tussen mensen; als je samen de lokale krachten eert kun je een community vormen en meer verbonden raken met je lokale gemeenschap

- zorgt voor duurzaam werken: je zult minder dingen gaan bestellen uit verre landen met veel transportkosten, bijdragen uit het uitsterven van bepaalde diersoorten (abalone-schelp) en boomsoorten (palo santo) en nare werkomstandigheden in die landen.

Waarom is het belangrijk om traditie als fundament te hebben?

Wat is Nederlands Sjamanisme als je geen levende tradities meer hebt die stammen uit prechristelijke tijden? Een hele goede en terechte vraag, heb je je dat ook afgevraagd, waar je in godesnaam moet beginnen? Ontmoedigde het feit dat je een halve archeoloog moest worden om een vorm van inheemse natuurspiritualiteit te kunnen uitvoeren, net zoals ik? Tot ik mijn leraar ontmoette: Morsuk Kam en de traditie van Spirit of Wolf. Nu denk je misschien meteen; maar dat is toch Siberisch Sjamanisme? De traditie van Spirit of Wolf komt inderdaad uit Siberië. Uit Chakassië, beter gezegd. Zoals ik al eerder aangaf hebben zij best veel gemeen door hun overlap qua steppe-dna (grafheuvelcultuur/kurgans) - maar dat niet alleen. Chakassië haar tweede religie is het orthodox Christendom. Dit gaat helaas niet zo goed samen met het sjamanisme, wat hun eerste nationale 'religie' is. Om Chakassië heen liggen het republiek van Tuva en Altaj. Daar is het boeddhisme alom vertegenwoordigd en dit is samen gegaan met het traditioneel sjamanisme uit die streken. Je ziet hier dus in het sjamanisme veel elementen van terug, evenals het verlichtingsidee. Ze noemen dit "yellow-shamanism" - sjamanisme vermengd met boeddhisme. Dit is ook in veel streken van Mongolië het geval.

Helemaal niet erg - laat ik dat voorop stellen. Het is gewoon een vaststaand feit. Het betekent niet dat ik hierop neerkijk! Spirit of Wolf uit Chakassië daarentegen, is onbeïnvloed gebleven van het boeddhisme en gaat nog heel sterk uit van louter de natuur. Het dualisme, licht en donker, eb en vloed - deze twee polen staan centraal, maar er is geen idee dat je daar als mens als doel in het leven bovenuit moet stijgen. Het betekent dat deze traditie de natuur als heilige bijbel heeft en er geen "menselijke" ideeën in verwerkt zijn. En de natuur is OVERAL.

In Spirit of Wolf vereren en verbinden we ons met:

- Moeder Aarde - Vader Hemel - de vier elementen - je eigen voorouders - de grond waarop je woont; je directe natuurlijke omgeving - De Zon - de Maan - Diergeesten, lokale landgeesten en lokale krachtplekken

Ik ben van mening, en mijn leraar met mij, dat dit een prachtige bodem biedt om lokaal te gaan werken. Het biedt de fundering van een oeroude LEVENDE traditie in het sjamanisme wat dichtbij ons eigen Europa ligt, de zegening van de traditionele lijn en leringen die ons in direct contact kunnen brengen met ons eigen erfgoed.

Dat betekent dat je met het gezicht van ONZE Moeder Aarde verbinding kunt zoeken... We kennen haar hier gewoon als 'moeder Aarde' op z'n Nederlands, of ook wel Ertha in het Oud Nederlands. Maar ook als "godin" Nerthus, haar Germaanse naam. En misschien ken je Nehalennia wel.. We maken contact met ons vuur, ons water, onze lucht/ onze wind en onze grond. Ons water is heel anders dan dat in Oostenrijk of Siberië. Andere watergeesten, maar toch is het element water - de Vrouwe van Water - gelijk over ter wereld.

We maken verbinding met onze eigen krachtplaatsen, waar onze eigen voorouders rituelen deden zoals op de Zunnebelt, in Thorhem en in Heilo - we maken verbinding met grafheuvels, hunebedden en heilige lapjesbomen. We gebruiken hiervoor de traditie van Spirit of Wolf als fundering, hun rituelen, hun gewijde ruimte, hun trance technieken - maar we verbinden alleen LOKAAL.

Op de Veluwe

Wat Nederlands Sjamanisme voor mij is, is met de fundering vanuit de levende traditie van Spirit of Wolf oude gebruiken weer tot leven te kunnen brengen op een manier die geworteld is waarin we goed weten wat we doen, welke rituele stappen we moeten ondernemen om alles veilig en gegrond te kunnen doen, we kunnen dan:

- Contact maken met de lokale en persoonlijke helpende voorouders - Het eigen Weurd verkennen [lotsweb] - Zang en trance met de staf uitproberen - Veilig contact maken met lokale landgeesten uit volksverhalen - Oude namen van hekserij en sjamanisme tot leven wekken zoals de 'spoekster' en 'wikster' - Gebruiken van oude uitbannende middelen zoals zout, gerst, hooi, ijzer, bijvoet, maretak, hazelaar en bijv. vlier ter bescherming - de lapjesboom weer in onze cultuur integreren - natuurgeesten zoals stormgeesten [de windhekse, de bonnevra, de windbruid, de heivrouw] gunstig stemmen door offers van melk en boter te geven - onze relatie met de watergeesten verbeteren omdat we hen pijn hebben gedaan met onze nood tot het bedwingen van water etc.etc.etc.

Ons landje is heel rijk aan sporen van een animistisch verleden - maar we hebben geen gegronde fundering meer... Waarom deden ze het zo? Wat was hun onderliggen bedding? We weten het gewoon niet. Dan kunnen we er voor kiezen om te reconstrueren vanuit ons hoofd/ boeken/ archeologie - maar ALLEEN op basis daarvan kunnen we niet weten hoe het is om religieus te leven, kunnen we niet weten hoe het is om een oude natuurreligie te ervaren...

Daarvoor moeten we leren en ervaren - in mijn optiek - in een levende traditie die er het dichtste bij ligt. Ik denk dat sjamanisme weer kan floreren in de Lage Landen op een manier die inheems is, past bij de energie, de grond, de geesten van dit land. Bij de moderne tijd. Professioneel, niet als hobby, maar weer als beroep. Zoals het ooit was. En ik denk dat het sjamanisme en bemiddeling tussen mens en natuur meer nodig is dan ooit.

Traditioneel Nederlandse staf: de Goa-Stok [Achterhoeks]

"Je weet dat Nederland niet altijd zo braaf is geweest he? Met hun slootjes en hun rijtjes bomen."

Ik zit in de sneeuw, de staf in mijn handen.

Hij trilt en ik hoor het geluid van zingend ijs.

De tonen trillen mee in de schacht van de staf.

Ik ben omringd door de Landoudsten, de gure wind bijt in mijn huid.

Ik voel mijn lichaam niet meer, maar misschien is dat ook normaal vanwege de trance-staat.

Of is het de kou?

"Nee, dat weet ik."

"We zullen je laten zien hoe het was, laten voelen hoe het was, toen de ijsreuzen kwamen, de steengeesten, de zwervers en de windgeesten ons land overnamen."

De wind steekt op en ik bevind me niet meer in het bos maar op een vlakte.

Er woedt een oorverdovend lawaai, een wind van een totaal andere orde dan die ik ken.

Krijsend.

Galmend.

De sneeuw jaagt over de vlaktes.

Bevroren, alles bevroren.

Ik zie bijna niks. 

Of jawel.

In de verte.

Een berg?

Hoe kan dat nu?

De poten van Tuuli, mijn kraaien vriend, knijpen pijnlijk in mijn schouder.

De staf is er nog steeds.

Als ik hem loslaat waai ik weg, dat weet ik zeker.

Het wezen wat ik voor me zie is een schaduw in de sneeuw maar ik kan hem goed onderscheiden, groot en log loopt hij op twee benen door de sneeuw en hij brult.

Het geluid moet gehoord zijn in alle werelden, zo hard.

Ik ril.

Angstzweet staat op mijn rug.

"Het is maar een beeld uit het verleden" fluistert Tuuli.

Hij roept.

Er zijn anderen.

Ik voel hun aanwezigheid.

Zo oud.

Zo ruig.

Zo sterk.

Zo Oer.

Ik moet ineens gapen.

Ik hoor het geluid van rollende stenen. 

Ik zit weer in de sneeuw.

Windstil.

De staf lijkt warm in mijn handen.

De poten van Tuuli ontspannen zich.

"Ze kwamen hier, de IJsreuzen, en namen hun heem met zich mee.

Van ijs, steen en rots. Eeuwenlang heersten zij hier." Vertelt de Gaffelvrouwe.

"Nu zijn ze weg.

Niemand weet waarom.

Hun kinderen wonen nog in het heuvelgebied van Nederland, de Veluwe, de Heuvelrug.

"Je hebt hen gevoeld daar." Gaat de Roekenman verder.

Ik knik.

"Er zijn ook kinderen van hen onder ons." Zegt de Gaffelvrouwe met zachtere stem.

"Dat weet ik.."

"Ja, dat weet je."

Uit mijn toekomstige boek "Nederlands Sjamanisme en de Landoudsten" 2027 © Mirjam van Donselaar / De Belewitte